تاریخچه کاملی از شهرستان سنقر و کلیایی به شرح زیر می باشد:

سنقر یکی از شهرستان‌های استان کرمانشاه در غرب ایران است. این شهر در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی شهر کرمانشاه و در طول جغرافیایی ۴۷ درجه و ۳۶ دقیقه شرقی و عرض ۳۴ درجه و ۴۷ دقیقه شمالی واقع شده‌است که ارتفاع آن از سطح دریا ۱۷۰۰ متر است.

سنقر
کشورFlag of Iran.svg ایران
استانکرمانشاه
شهرستانسنقر
بخشمرکزی
نام(های) قدیمیسنقار
مردم
زبان‌ گفتاری

کردی کلیایی

ترکی آذزبایجانی، و فارسی
مذهبشیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا۱۷۰۰

وجه تسمیه

سنقر کلمهٔ ای ترکی است که به نام نوعی پرنده شکاری است و به‌تنهایی یا در ترکیبات مختلف در نام شهرها و روستاهای متعدد وجود دارد؛ به عنوان مثال روستای سنقر واقع در دهستان میان‌کوه بخش چاپشلو در شهرستان درگز و سنقرآباد که نام روستاهایی در اطراف کرج، باخرز و کندوان است.

زبان

زبان ترکهای سنقر، آذربایجانی است که به سبب وضعیت زندگی مردم اختلاط زیادی با فارسی و کردی پیدا کرده‌است. کردهای منطقه به گویش کردی کلیائی سخن می‌گویند که از شاخه‌های گویش کردی جنوبی است. این گویش در میان گویش‌های کردی جنوبی نزدیکی بسیاری با گویش کردی صحنه و نیز کردی فیلی منطقهٔ ایلام نشان می‌دهد و از سوی دیگر همانند کردی سورانی در هنگام صرف فعل حال و گذشتهٔ استمراری پیشوند "ئه" می‌گیرد. تفاوت عمدهٔ این گویش با کردی سورانی که این دو را از هم متمایز می‌کند، ارگاتیو نبودن کردی کلیائی است که آن را در گروه گویش‌های کردی جنوبی قرار می‌دهد. این گویش همچنین با گویش کردی گروسی نیز شباهت بسیاری دارد.

تاریخ

در دوره صفویه اسدآباد جزء منطقه سنقر شمرده می‌شده‌است. در زمان شاه عباس صفوی، فرماندار سنقر عثمانیان را از مرز بیرون راند. در دوره افشاریه و زندیه سران ایل کلیایی که خود را از اعقاب صفی خان از خانهای دوره صفوی می‌دانند به حکومت سنقر منصوب بوده‌اند. و از نام قسمت کردنشین این ناحیه از اسم ایل کلیایی ماخوذ و به کلیایی معروف شد. مردمان کلیایی از مردمان ایل کلهر شهرستان ایوان غرب که از (هفت ماله بان سیری کلهر ایوان غرب)می باشند به این منطقه آمده‌اند. چون دو قسمت سنقر و کلیایی شهرستان را تشکیل دادند این شهرستان سنقر و کلیایی نامیده شد.

البته بخش دیگری از روستاهای این شهرستان در عنوان دهستان فیله کری(پسر فیل استعاره از نیرومند بودن)تقسیم بندی شده‌اند. روستاهای این شهرستان از نظر قدمت باستان شناسی بسیار غنی می‌باشند. یکی از مهمترین آثار باستانی کمتر مورد توجه قرار گرفتهٔ این شهرستان کو مادیان کوه می‌باشد. این کوه دارای عجایب خاص خود می‌باشد که از جمله می‌توان به یک چشمهٔ دایمی در بالای کوه و حدود پنج متر پایین تر از خط الراًس جغرافیایی این کوه‌است. در اطراف این چشمه آثار یک قلعهٔ قدیم و حمامبه چشم می‌خورد. دور تادور قلهٔ این کوه دارای سنگر بندی و دیوار کشی می‌باشد. به گفتهٔ ساکنان محلی مردم این شهرستان از حمله مغل به این کوه پناه برده و ماه‌ها در برابر حملهٔ ترک تازی‌های چنگیز خان مغول مقاومت کرده‌اند که این گفته‌ها با آثار بجا مانده همخوانی دارد. همچنین در واپسین روزهای جنگ جهانی دوم جمعی از سربازان فراری آلمانی به این کوه پناه برده‌اند و بگفتهٔ ساکنان محلی نظلمیان تعقیب کننده آلمانی‌ها در دامنهٔ کوه با توپخانه کوه و پناه جویان آن را به توپ بسته‌اند که آثار سنگرهای توپخانه‌های مذکور در ناحیه‌ای به نام بانتخت (به معنی بالای تخت) در شمال روستای سهنله هنوز برجا می‌باشد. دیگر شگفتی این کوه آثار بجامانده از یک آتشکده و یا معبد و مربوط به دوران هخامنشیان می‌باشد که دلیل ان وجود خشتهای گلی بسیار بزرگ دیوارها و خاکستر سیاه کف این معبداست که در آخرین دستبرد دزدان آثار بستانی آشکار شده بودند. آثار باستانی بسیار زیادی از این کوه به تاراج رفته و شاهدانی وجود دارند که سکه‌های نقره‌ای با علامت هخامنشیان، گورهای جنینی، سکه‌هایی با خط کوفیو همچنین استخوانهایی مربوط به انسانهای ناندرتال(جمجمه‌های بسیار بسیار بزرگ و استخوان ساق پا(تیبیا) با طولی حدود یک متر و نیم) پیدا شده در این کوه را به چشم خود دیده‌اند همچنین شاهدان مجموعه داران انگلیسیی را به خاطردارند که درجستجوی این آثار قبل از انقلاب به روستای سهنله مراجعه و با اشتیاق فراوان ساکنان را ترقیب به راهنمایی و کمک جهت یافتن عتیقه‌های بیشتر می‌نمودند. در این کوه غارهای متعددی و جود دارد که عمده آثار باستانی و استخوانهای ناندرتال ذکر شده در آنها پیدا شده‌است ولی تماماً به تاراج رفته‌اند. خوشبختانه اکنون این کوه تحت حفاظت می‌باشد و با راه سازی جهت تاسیسات مخابرات به آسانی و با اتومبیل قابل دسترسی است. منظرهٔ بسیا ر بسیار زیبای گندمزارها، روستاهی اطراف و آثار سنگربندی‌های قدیمی و آب بسیار خنک وگوارای چشمهٔ این کوه و گلهای لالهٔ واژگون (در خرداد ماه)و تنوع بسیار زیاد فسیلهای دریایی و سنگ آهن پراکنده در نقطه نقطه کوه ارزش بارها و بارها دیدن و سفر کردن را دارد. سرمای شدید و وزش باد بسیار سهمگین در بالای این کوه دیدن از آن را به فصول گرم سال محدود کرده‌است.

جغرافیا

شهرستان سنقر و کلیایی در جلگه همواری واقع شده و اطراف آن را رودخانه، سبزه زار، باغات و بیشه‌زار و کوه‌های دالاخانی(به معنی آشیانه عقاب‌ها) مادیان کوه؛، کمر زرد، بوسوار، زن مرد و.... فراگرفته‌است که تا اواخر تابستان از برف زمستانی پوشیده‌است. ه

این شهرستان از مناطق، سراب، فعله گری، کلیایی، کیونانات و فارسینج تشکیل شده‌است. از روستاهای آن سطر، باوله، فارسینج، گردکانه،حسین اباد،شمسک،قوریچای،تپه رش و غیره می‌توان نام برد.

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی

دهستان آب باریک

دهستان باوله

دهستان هزارخانی

دهستان سراب

دهستان گاورود

دهستان زیوه

دهستان پارسینه (فارسینج)

بخش کلیائی

دهستان آگاهان

دهستان سطر

دهستان کیونان

شهرها: سنقر

شهرها: سطر که در زمان‌های گذشته اقوامی به نامهای آزادبخت و امجدی بر نواحی شهری و روستایی سنقر حکومت داشته‌اند.

اماکن دیدنی

بقعه تاریخی مالک، و امامزاده احمد و همچنین قسمتی به نام سراب در سنقر واقع شده‌اند. در اطراف سنقر چشمه‌های آب سرد فروانی وجود دارد. چشمیه شامکه (کینی شامکه) که در حوالی دهستان زیوه قرار دارد

امور توليدي :

1) بخش كشاورزي

توانمنــــدي اين شهرستــــان عمدتا“ در بخش كشاورزي و زيربخش هاي آن است . مقدار 135000 هكتـــار اراضي زراعـــي ( 21220 هـ آبي ، 94770 هكتارـ ديم ، 16300 هكتار آيش ، 1709 هكتارباغات مثمر و 1000 هـ غيرمثمر ) .

كشت هاي غالب :

گندم درسال جاري95000 تن ( 8/4 تن درهكتار آبي و5/1 تن در هكتار ديم )

آفتابگردان در سال جاري 3900 تن عملكرد 5/1 تن در هكتار

باغات - در سال جاري 4982 تن در توليد

سطح اراضي مكانيزه

63500 هكتار

سطح يكپارچه و تجهيز شده

3000 هكتار

سطح آبياري نوين

500 هكتار

دام وطيور : 12038 رأس دام سنگين و 000/190 رأس دام سبك

90 درصد دامپروري بصورت سنتي انجام مي شود.

تعداد بهره برداران در بخش زراعت و باغات 17226 نفر

تعداد بهره برداران در بخش دام و طيور 10700 نفر

جمعا“ 27926 نفر

توليدات در بخش دام و طيوردر سال :

گوشت قرمز 1860 تن

گوشت سفيد 5600 تن

شير 15000 تن

عسل 73 تن

پشم 405 تن

مراتع 78870 هكتار

واحد دامي مجاز كه مي تواند استفاده نمايد 118000

تعداد كل دامي موجود 270952

تعداد واحد دامي مازاد 152000

× اقدامات انجام شده توسط دولت

مهار آب ها شامل :

- احداث سد سليمانشاه

- احداث سد جاميشان

- كانال هاي بتوني : اجرا شده 14 پروژه ( 5/30 كيلومتر ) و سنتي حدود 600 كيلومتر

2 ) بخش صنعت و معدن :

- كشتارگاه صنعتي مرغ با ظرفيت فرآوري 2000 قطعه در ساعت و 50 نفر اشتغال زايي و 000/000/250/1 تومان سرمايه گذاري

- كارخانه شير پاستوريزه با ظرفيت 20 تن در روز

- فرش سنقر : فرش سنقر اشتهار كشوري و بلكه جهاني داشته ، بطوريكه از سال 1369 تا 1374 در كلن آلمان داراي نمايشگاه بوده است . حدود 8000 نفر عضو دارد كه در حال حاضر 1000 نفر عضو سنقري و 1000 نفر خارج از سنقر فعال هستند. در سال هاي 1369 تا 1376 توليد فرش سنقر در سال حدود 000/100 مترمربع بود ولي اكنون حدود 15000 مترمربع است .

* امور زيربنايي :

در برخي از بخش ها وضعيت شهرستان زير ميانگين استاني در برخي بخش ها داراي وضعيتي بهتر از ميانگين استاني است . به برخي از بخش ها اشاره ميشود :

1- عمران شهري :

- آب شرب : منابع آب شرب شهر تا افق 1390 جوابگو است . طول شبكه حدود 132 كيلومتر استكه اصلاح تدريجي آن در دستور كار است .

- فاضلاب : فاضلاب شهربا طول شبكه134 كيلومتردرسال83 شروع گرديده وتاكنون50 كيلومتر آن اجراشدهاست .

- تلفن ، گاز و برق كه صددرصد برخوردار است .

- موارد مربوطبه شهرداري ، فقط به چند نكته اشاره ميشود :

1) وضعيت معابر اصلي و فرعي شهر 117 هكتار ( 1170000 متر مربع ) و پياده روها 23 هكتار (000/230 متر مربع ) كه 85 درصد پياده روها نياز به مرمت و 80 درصد معابر اصلي و فرعي نياز به روكش جديد آسفالت دارند .

2) بافت مسكن شهري كه 80 درصد غيرمقاوم است . ( جمع كل اماكن مسكوني و تجاري شهر 11800 واحد مي باشد . )

3) سرانه فضاي سبـز 75/5 متــرمربع است كه با استاندارد جهاني كه 15 مترمربع است فاصله دارد .

4) تراكم خالص عرصه براي هر نفر 30/30 مترمربع است .

5) سرانه بودجه جاري حدود 21 هزار تومان و سرانه از بودجه كل 33 هزار تومان است .

2- عمران روستايي :

- آب شرب : از 216 روستا 56 روستا فاقد لوله كشي است .

- گاز : تعداد 6 روستا برخوردار و 8 روستا در حال انجام است .

- تلفن : 163 روستا برخوردار است .

- برق : صد درصد برخوردار است .

- راه : 42 روستا آسفـــالته (97كيلومتر) ،155روستـــــا شوســـه (447 كيلومتـــر ) و

19 روستا خاكي ( 56 كيلومتر )

× سيماي جمهوري اسلامي :

194 روستا از شبكه 1 برخوردار است

روستا از شبكه 2

48 روستا از شبكه 3

البته اخيراً شبكه خبر افتتاح شده و تا پايان ارديبهشت ماه شبكه استــانيهمــزمان با اجــراي آپلينـــك (UPLinK) استان افتتاح ميشود وتقويت ديگرشبكه هانيزبانصب سيستمروي ماديانكوه دردستوركار است

* امور اجتماعي :

- آموزش و پرورش : تعداد دانش آموز 22 هزار نفر كه ميانگين پيشرفت تحصيلي از ميانگين استاني بالاتر ولي از نظر پوشش تحصيلي پائين تر است .

- آموزش عالي :

دانشگاه آزاد با 404 نفر دانشجو در 11رشته علوم پايه و انساني فعاليت دارد

دانشگاه پيام نوربا 2192 نفر دانشجو در 20رشته علوم پايه و انساني فعاليت دارد .

- كتابخانه ها و كانون ها : يك كتابخانه مركزي با 1500 نفر عضو و 000/20 جلد كتاب در شهر و پنج كتابخانه روستايي با 600 نفر عضو و 21000 جلد كتاب در روستا فعال است اما جوابگوي نياز شهرستان نيست . كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان نيزبا 1400 نفر عضو و 11000 جلد كتاب از فعاليت خوبي برخوردار است .

- تربيت بدني : درسطح شهرستان حدود 18 هيأت ورزشي فعاليت دارد اما كمبود فضاي ورزشي محسوس است،بطوريكه سرانه فضاي ورزشي 5/0مترمربع است كه از ميانگين سرانه استاني كه 7/0 مترمربع است كمترمي باشد.تيم هاي ورزشيدرمقاطع زماني مختلف مقام هاي كشوري راكسب كرده اند

بهداشت و درمان : شبكه بهداشت و درمان با برخــورداري از تعـــداد يك بيمــارستــان 65 تختخوابي ، 9 مركز درماني ، 83 خانه بهداشت وضعيت نسبتا“ مناسبي دارد و برخي از شاخص هاي بهداشتي شهرستـــان از ميـــانگين استـــان نيز بهتر است مانند نرخ رشد 8/0 درصدي جمعيت . شهر سنقر نيز بعنوان جامعه ايمن شناخته شده است .

شماره تلفن ادارات شهرستان سنقرو كليايي

رديف
نام اداره
نام و نام خانوادگي مسئول
شماره مستقيم
تلفنخانه
1
آموزش و پرورش
آقاي اعظمی
4222600
2
اداره صنعت معدن تجارت
آقاي علي حشمتيان
4222036
124-4222922
3
اداره برق
مهندس نصرتي
4223030
20-4222021
4
اداره پست
آقاي كيومرث خالقي
4222555
4222441
5
اداره زندانها
آقاي كيانوش محمدي
4300182
4300172
6
اداره غله
آقاي ايزدي
4222305
4222302
7
اداره تعاون كار رفاه اجتماعي
آقاي براتعلي كيهاني
42273880
4223015
8
اردوگاه هجرت
آقاي قطبي
4222035
9
ارشاد اسلامي
آقاي حيدريان
4227481
4229529
10
امام جمعه
حجت الاسلام برقراري
4222244
4222993
11
امور آب
آقاي علي سالاري
(4220150)
4223261
12
اوقاف
حاج آقا محسن سليماني
4224892
4228637
13
بخشدار كليايي
حاج آقا قرباني
4332144
4332139
14
بخشدار مركزي
آقاي اميرحسين نعيمي
4226460
4224275
15
بنياد شهيد
آقاي رضا بختياري
4222122
4222776
4224774
4224992
16
بنياد مسكن
آقاي خدايي
4222012
4222012
17
بهزيستي
آقاي صادق سالمي
(4224388)4222201
2-42222201
18
بيمه و خدمات درماني
آقاي حسيني
4227409
4227409
19
پست بانك
آقاي رستگارجو
4228017
4228017
20
تأمين اجتماعي
آقاي محمدرضا توحيدي نيا
4223013
4223555
21
تبليغات اسلامي
آقاي محرمعلي چراغي
4235717
42325717
4235773
22
تربيت بدني
آقاي رضا صيفوري
4222855
4222856
4231555
23
تعزيرات حكومتي
آقاي فضل اله همتيان
4227412
24
ثبت احوال
آقاي رضا اديبي
4224763
4222163
25
ثبت اسناد
آقاي علي نجفي
4235557
4222210
4226512
26
جهاد كشاورزي
آقاي محمد قاضي
4227020
55-4222053
27
حوزه علميه خواهران
حوزه علميه برادران
خانم بيگي
حاج آقا ايراني
4224103
4222245
4224103
4222245
28
دادگستري
دادستان
آقاي توسلي زاده
4222040
4234444
42- 4222041
29
امور مالياتي
آقاي محمد يادگاري
4222150
4222151
4222582
30
دامپزشكي
دكتر حاجي محمدي
4222352
4222352
31
دانشگاه آزاد
آقاي حسين ويسي پور
4229739
4229739
32
دانشگاه پيام نور
آقاي علي اشرف حاتمي
4227463
4233336
64-4227460
33
دفتر نظارت
حاج آقا ايراني
4233124
4234702
8233404
34
راه و ترابري
آقاي شمشيري
4222200
4222203
35
سازمان تعاون روستايي
آقاي ملكيان
4222559
8-4222557
36
شبكه بهداشت
مركز بهداشت
بيمارستان
آقايشهرام روشني نژاد
دكتر خوشبخت
آقاي بيگلري
4222216
(4236135)-4222061
(4222105)- 4222100
42222131
60-4222059
3-4222100
37
شركت آب و فاضلاب روستايي
آقاي منصورفيض بشي پور
4222251
38
شركت آب و فاضلاب شهري
آقاي سيد اصغر صفوي
4226499
4223994-4227093
39
شركت پخش فرآورده هاي نفتي
آقاي مراديان
4226681
4225071
40
شركت گاز
آقاي علي ايزدي
4226222
4222195
4235299
41
شهرداري سطر
شوراي شهر سطر
آقاي برزويي
آقاي عزتي
4332333
4332353
4332333
42
شهرداري سنقر
شوراي شهر سنقر

آقاي بيگلري
4222033
4222114
4222110
62
صنايع دستي و گردشگري
آقاي داريوش فرماني
4226454
4226454
63
صندوق مهرامام رضا(ع)
آقاي غياثي
4235900
66
فرمانداري
حاج آقا حيدري
31- 4222030
68
كانون پرورش فكري
خانم نيلوفرمظفري
4222176
4222176
69
كميسون بانوان
4226641
70
مجامع امور صنفي
آقاي كلوند
4224120
4224120
71
محيط زيست
آقاي آقايي
4222051
4222051
72
مخابرات
آقاي ايرج صبوريان
4222222
4222126
73
مركز فني و حرفه اي
آقاي علي بيات
4-4235130
74
معاون فرماندار
آقاي اميري
4222030
75
منابع طبيعي
آقاي امير مرادي
4228771
4222923
78
نماينده مردم در مجلس
دفتر نماينده
آقاي دكتر محبي
02133557321
4220332
79
نهضت سواد آموزي
آقاي فدايي
4222401
4222402
80
هلال احمر
آقاي احمد بخشي
4222304
4222303
81
هواشناسي
آقاي ابراهيم كاكايي
4227450
4227450
82
ميراث فرهنگي و گردشگري
آقاي داريوش فرماني
4226454

جهت بازدید از نقشه ماهواره ای و گردشگری شهرستان سنقر بر روی تصویر زیر کلیک کنید

موقعيت جغرافيايي :
سنقر در85 كيلومتري شمال شرقي استان كرمانشاه واقع است و داراي 2330 كيلومترمربع وسعت و حدود000/120 نفر جمعيت شامل شهر و دو بخش مركزي و كليايي با تعداد216 پارچهروستاي ساكن است.
ارتفــاع شهرستــــان از سطح دريــا 1700 متر است و بلندترين نقطه استـان كرمانشــــاه محسوب مي گردد . اين شهرستان داراي موقعيتي كوهستاني و آب و هواي معتدل كوهستاني است و از چهار طرف بين كوهستانهاي رشته كوه زاگرس محصور گرديده و از شمال به شهرستان قروه از استان كردستان ، از جنوب به شهرستان صحنه ، از شرق به شهرستان اسدآباد از استان همدان و از غرب به شهرستان كامياران از استان كردستان محدود است . شهرستان سنقر از نواحي جالب توجه و زيباي استان بشمار مي رود و در جلگـه همــــوار و زيبايي قــرار گرفتــــه و قلّـــه هاي كوههـــــــاي آن تا اواخر تـــابستان از برف زمستـــاني مي درخشد.

افتخارات شهرستان :
1) قبل از انقلاب
شهرستان سنقر در قيام فدائيان اسلام و مشروطه نقش مهمي داشته و به عنوان يكي از مراكز پشتيباني مبارزان ، از آن ياد مي شود. شهيد نواب صفوي و تعداد ديگر از مبارزان مدتي در اين شهرستان اقامت داشتند و مردم خوب شهرستان به شايستگي ميزبان آنان بودند.
در شهرستان سنقر طي سالهاي 1330 الي 1335 سه نوع روزنامه بنام هاي : نداي اسلام ، شهاب ساقب و ستاره سرخ چاپ گرديده است.
2 ) انقلاب و بعد از آن :
- تعداد 403 شهيد والامقام كه (11) شهيد آن صرفا“ مربوط به بحبوحه پيروزي انقلاب هستند . همينطور تعداد 1004 جانباز( 250جانبازبالاي 25 درصد و754 جانباززير25درصد)وتعداد 64 آزاده
- وجود مـرقــد مطهر امامـــزاده احمـــد فرزند امام محمد باقـــــر ( ع ) در شهر و نيز وجود مرقد مطهر امامزاده هادي در روستاي آب باريك .
- مردم از قديم الايام و هم اكنون داراي عِرق مذهبي بالا بوده اند و در حال حاضر در سطح شهر تعداد ( 17 ) باب مسجد و در سطح روستاها تعداد ( 147 ) باب مسجد فعال وجود دارد كه همه اين مساجد توسط خود مردم بنا گرديده اند و فعال هستند.
جاذبه هاي گردشگري :
بقعه ملك
1) جاذبه هاي تاريخي : در اين شهرستان آثار تاريخي متعددي وجود دارد كه مهمترين آنها بقعه مالك است . مالك از سرداران سلاجقه مربوط به حدود 600 سال پيش است كه بقعه موجود با معماري عصر سلجوقيان به صورت يك هشت ضلعي با كتيبه آجري در محدوده شهر ساخته شده است .
2) جاذبه هاي طبيعي : در اين شهرستان جاذبه هاي طبيعي متعددي وجود دارد كه بعنوان مراكز تفريح و تفرّج از قابليت هاي بسيار بالايي برخــوردار هستند و به چند مــــورد ازاين جـــاذبه ها بطور مختصر اشاره ميشود :
كوه سهيل
ارتفاعات بدر و پريشان
1) ارتفاعات بدرو پريشان با 3600 متر ارتفاع و ارتفاعات دالاخاني و قله سهيل با 3850 متر ارتفاع كه از جمله ارتفاعات مهم كشوري در ارتباط با كوه نوردي بشمار مي روند ، كوههاي مذكور داراي پناهگاه هستند .
2) سراب ها:
سراب هاي متعددي در اين شهرستان وجود دارد كه داراي چشم اندازهاي زيبايي هستند :
سراب گزنهله- با دبي 643 ليتر آب در ثانيه ( در مهرماه 67 ليتر در ثانيه و در فروردين ماه 4311 ليتر در ثانيه ) كه در ورودي و جنوب شهر واقـــع و داراي مناظر بسيار زيبا است و منشاء آن آب هـــاي فرو رو كوهستان دالاخاني است .
سراب گلويج - بادبي 85 ليتر در ثانيه ( مهرماه 16 ليتر و فروردين ماه با 340 ليتر در ثانيه ) سراب چرمله با دبي 18 ليتر در ثانيه ( مهرماه 1 ليتر و فروردين ماه با 53 ليتر در ثانيه )
سد سليمانشاه